Sách Hay Nên Đọc

Cơn đại dịch Fake News: Thay đổi thị hiếu người dùng để dập tắt tin giả!

Thế giới ngày càng phát triển, từ kinh tế, văn hóa, công nghệ cho tới truyền thông. Ngày nay, việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn nhiều so với những năm về trước. Không còn là những con chim bồ câu đưa thư, hay những bức thư viết vội, đôi khi cũng không cần tới những tờ báo được bán nơi góc phố ven đường, chỉ cần một cái click chuột, mọi thông tin đều được hiện ra trước mắt chúng ta.

Cũng chính bởi vì sự dễ dàng trong việc tiếp cận thông tin, nên dưới một mạng lưới thông tin rộng lớn, chúng ta đôi khi không thể nhận thức được đâu là thông tin chính xác, đâu là nguồn tin sai sự thật. Hơn nữa, chính thị hiếu người đọc tin tức cũng là một phần nguyên nhân gây ra “đại dịch fake news” thời 4.0.

tin tức giả tràn lan
Đại dịch fake news
Fake news, hay nói cách khác là tin giả, là thứ tin tức mà chúng ta có thể bắt gặp ở bất cứ đâu. Một nguồn tin không đúng sự thật, nhưng dưới ngòi bút của các anh hùng bàn phím, những lập luận sắc bén nhưng không hề có căn cứ chứng minh, những ví dụ cụ thể nhưng “chưa hề xảy ra”. Chỉ cần một vài câu từ giật tít là người đọc tin 100%. Tại sao lại như vậy?

Dưới nhiều nguồn tin, chúng ta không thể phân biệt đâu là thật, đâu là giả, hay đôi khi chính bản thân người đọc cũng không còn quan tâm đến nguồn tin đó có thật hay không. Chỉ cần viết nghe thuận tai xuôi mắt, chúng ta sẵn sàng like và share tin tức đó, và như chúng ta biết, khi chúng ta share bài viết đó, thì chính những người thân, bạn bè của chúng ta là người tiếp nhận những thông tin vô căn cứ, sai sự thật, gây ra những nỗi hoang mang lo sợ không cần thiết.

Thị hiếu người dùng
Sự thật thì hay mất lòng. Nhưng có hai kiểu người dùng tin tức sau đây:

Người dùng có tư duy logic
Người dùng chưa có tư duy logic

Người dùng có tư duy logic là những người có đầu óc tư duy về tin tức. Họ tiếp nhận thông tin, nhưng họ không ngay lập tức tin tưởng tin tức đó, họ sẽ đặt ra những câu hỏi về mức độ đáng tin cậy của thông tin mà họ đang tiếp nhận. Họ sẽ check nguồn cụ thể, tác giả bài viết là ai, người đó có học vị hay mức độ am hiểu về vấn đề đó như thế nào, hay bài viết có được viết ra bởi các tổ chức uy tín trên thế giới.

Một ví dụ gần đây nhất để hiểu về cách người dùng có học thức tiếp cận thông tin chính là vụ việc về virut corona từ Vũ Hán, Trung Quốc. Tính đến thời điểm hiện tại, ngày 4/2/2020 đã có hơn 400 người chết, hàng ngàn người bị lây nhiễm ở rất nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.

Có rất nhiều nguồn tin xoay quanh vấn đề nóng hổi này:

Virut corona thoát ra từ một phòng thí nghiệm ở Vũ Hán
Virut corona lây lan là do người Trung Quốc có thói quen ăn thịt dơi
Chính quyền Trung Quốc âm thầm nuôi cấy và phát triển chủng virut này

Hay có những video được cắt ghép tinh vi về hiện trạng những người nhiễm virut corona được chia sẻ rầm rộ trên các trang mạng xã hội.

Người dùng có tư duy logic không hề vội vàng tin những tin tức đó, họ cũng không chia sẻ những thông tin mà họ ngay lập tức được tiếp cận, họ tham khảo hàng loạt các nguồn tin chính thống như thông tin từ tổ chức y tế thế giới WHO, hay đơn giản, là bản tin thời sự hàng ngày, do đó, họ có một cái nhìn chính xác hơn về mọi sự việc đang diễn ra hàng ngày.

chọn lọc thông tin chính xác
Người dùng chưa có tư duy logic
Cụm từ “người dùng chưa có tư duy logic” ở đây không hề mang ý nghĩa mỉa mai hay xúc phạm tới bất kỳ ai, mà ở đây tôi muốn đề cập tới những người chưa có cái nhìn đúng đắn về những dạng thông tin mà họ được tiếp cận.

Mặc dù có những bài viết không hề dựa trên những thông tin chính xác, nhưng chúng ta lại bỏ qua vì nó “nghe vô lý nhưng vô cùng thuyết phục”, hơn nữa đơn giản cũng chỉ vì chúng ta muốn được nhiều người follow hơn vì những thông tin giật gân mà chúng ta chia sẻ hàng ngày, nên một số đông người dùng không hề ngần ngại bấm nút share mà không hề nghĩ đến hậu quả của nó.

Vô hình chung, chúng ta khiến mọi người xung quanh chúng ta phải tiếp xúc với fake news, tiếp xúc với những thông tin rất nhảm nhí, sai sự thật. Về lâu về dài, chính chúng ta sẽ phải sống chung với những thứ fake, thông tin fake, thậm chí chính não bộ chúng ta cũng dần dần quen dần với điều đó và mất đi khả năng tự đánh giá, nhìn nhận vấn đề – những điều mà chúng ta vẫn làm rất tốt trước đó.

thay đổi tư duy tiếp cận thông tin
Sống chung với đại dịch hay ngăn chặn nó?
Có một số thành phần, thích gây hoang mang dư luận thường có xu hướng thích cơn đại dịch này càng lan rộng càng tốt, vì càng lan rộng, họ càng có đất để reo rắc fake news.

Còn những người dùng thông tin thông thái, họ có suy nghĩ trái ngược. Họ mong muốn đưa tới chúng ta những nguồn thông tin hữu ích nhất, chính xác nhất, và có ích đối với cộng đồng.

Chúng ta muốn xã hội này phát triển, chúng ta muốn tiến xa hơn thì chúng ta phải tự rèn giũa cho bản thân kỹ năng tiếp nhận, đánh giá và phân tích thông tin. Chúng ta tiếp cận thông tin chính xác, chúng ta sẽ nhìn ra những cơ hội tiềm ẩn cho bản thân và xã hội. Chúng ta tiếp cận thông tin không chính xác, chúng ta sẽ đưa ra những chiến lược sai lầm, những bước đi thiếu chuẩn xác, do đó mà xa ngã, tự làm hại mình.

Fake news đang ngày càng lan nhanh trên các trang mạng xã hội, nếu chúng ta thay đổi, fake news sẽ mất đất diễn, còn nếu chúng ta tiếp tục share mà không nhận thức rõ vấn đề, dần dần, cơ đại dịch này sẽ nhanh chóng lây lan trong toàn xã hội.

Vậy giải pháp là gì?

Đó chính là thay đổi thị hiếu người dùng thông tin.

hãy ngăn chặn fake news
Thay đổi thị hiếu người dùng
Chúng ta có thể yêu thích những tin tức thú vị, những video giúp chúng ta giải trí, xả stress sau một ngày dài làm việc căng thẳng mệt mỏi, không ai ngăn cấm chúng ta yêu thích những thông tin như vậy, ai cũng thích “Chủ tịch giả vờ và cái kết”, hay những màn chửi “đầy kịch tính” trên facebook hay youtube, nhưng liệu chúng có ảnh hưởng đến chúng ta hay không, những thông tin đó có giúp gì cho chúng ta hay không?

Thực tế, chúng ta đều là những con người bình thường, nên chúng ta cũng có những tư duy và suy nghĩ rất bình thường.

Những người đưa tin tức rất am hiểu chúng ta, họ am hiểu chúng ta hơn cả bản thân chúng ta, họ biết chúng ta muốn loại thông tin nào, và họ cung cấp những loại thông tin đó.

Chúng ta luôn bị cuốn theo một bài viết hay một video mang tính giật gân, gây hoang mang, càng hấp dẫn bao nhiêu, chúng ta càng bị “hớp hồn” bấy nhiêu, và khi chính chúng ta không thể kiểm soát nổi mình, chúng ta sẽ luôn luôn tin tưởng những gì người khác cung cấp cho ta.

Làm sao để trở nên thông thái hơn khi đọc tin tức?

Hãy dành thời gian một chút để tìm hiểu về những trang tin tức chất lượng, chính thống, mang lại nguồn tin chính xác. Sẽ không mất thời gian lắm đâu, quan trọng là chúng ta có muốn tiếp cận những thông tin chính xác hay không thôi.

Hãy đọc, phân tích, nhận định, hiểu vấn đề đang xảy ra, sau đó mới đặt niềm tin vào những gì chúng ta được tiếp nhận.

Đừng để đại dịch fake news lây lan trong cộng đồng, xã hội của chúng ta!

Back to top button