Đọc – hiểu: Chiều tối (Hồ Chí Minh)

Đọc – hiểu: Chiều tối (Hồ Chí Minh)

Hướng dẫn

Nội dung:

Chiều tối

(Mộ)

– Hồ Chí Minh –

I. Đọc – hiểu chú thích:

1. Tác giả:Hồ Chí Minh

– Chủ tịch Hồ Chí Minh (1980 – 1969) là nhà lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, là danh nhân văn hóa thế giới.

2. Tác phẩm:

– Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ trích trong tập “Nhật kí trong tù”, cảm hứng được gợi lên trên đường chuyển lao của Hồ Chí Minh từ nhà tù Tĩnh Tây đến nhà tù Thiên Bảo.

II. Đọc – hiểu văn bản:

1. Bức tranh thiên nhiên buổi chiều nơi rừng núi:

– Hai câu dầu miêu tả bức tranh thiên nhiên mở ra những hình ảnh cụ thể: cánh chim, chòm mây, bầu trời, núi rừng. Đó là những hình ảnh khi tác giả nhìn lên trời cao và hướng tầm mắt ra xa.

“Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không”

– Một khung cảnh thiên nhiên với núi rừng lúc chiều tối. Có cách chim chiều mệt mỏi đang bay về tổ. Có chòm mây lẻ loi, lững lờ trôi giữa tầng không. Một không gian rộng lớn, trống vắng trong cái thời khắc cuối cùng của một ngày.

Xem thêm:  Đề nguồn thi HSG duyên hải Bắc Bộ Ngữ văn 11 năm 2019 – Chuyên Lam Sơn Thanh Hóa

– Cảnh được miêu tả theo bút pháp cổ điển:

+ Hình ảnh chấm phá chủ yếu gợi cái hồn của tạo vật

+ Cảnh được nhìn từ cao, từ xa.

+ Cánh chim, chòm mây vốn là những hình ảnh quen thuộc trong thơ cổ.

– Cảnh thơ mộng,tĩnh lặng, khoáng đạt, phản ánh vẻ đẹp của tâm hồn nghệ sĩ tinh tế, yêu thiên nhiên, một phong thái ung dung tự tại.

– Cảnh buồn:

+ Chòm mây lẻ loi “cô vân”

+ Cánh chim mỏi mệt bay về tổi “quyện điểu”.

– Nghệ thuât: tả cảnh ngụ tình.

⇒ Bức tranh thiên nhiên ở hai câu đầu mang nét buồn vắng, thể hiện tâm trạng buồn cô đơn, mỏi mệt của tác giả – một người tù dù trời tối rồi vẫn đang bị giải đi trên đường, một người chiến sĩ bị giam cầm trên đất khách quê người.

2. Bức tranh cuộc sống tràn đầy niềm tin tưởng:

“Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết lò than đã rực hồng”

– Cảnh được miêu tả bằng bút pháp hiện đại.

+ Hình ảnh cô gái xay ngô toát lên:

  • Vẻ đẹp khỏe khoắn, trẻ trung.
  • Công việc lao động đời thường, bình dị.

+ Giữa núi rừng mênh mông, thiếu nữ miền sơn cước không bị hòa lẫn vào cảnh vật hay trở nên nhỏ bé, yếu ớt mà trái lại hình ảnh cô gái chính là điểm sáng của bức tranh, là trung tâm của cảnh vật.

– Hình ảnh lò than rực hồng:

+ Thời gian chuyển về tối → nghệ thuật dùng ánh sáng chỉ bóng tối. Chỉ cần nhìn lò than đỏ rực, người ta cũng nhận ra bóng tối đã về bao trùm vạn vật.

+ Hình ảnh “lò than” xua đi cái giá lạnh của đêm cuối thu. Bức tranh chiều tối đến đây không buồn bã, thê lương, ảm đạm mà tràn đầy sức sống ấm áp, tươi sáng.

+ Khơi dậy trong tâm hồn người tù khao khát chốn nghỉ chân, một gia đình bình dị.

+ Phản ánh tâm hồn luôn hướng về ánh sáng, hướng về sự sống của Hồ Chí Minh.

Xem thêm:  Đề nguồn thi HSG duyên hải Bắc Bộ Ngữ văn 11 năm 2019 – Chuyên Lê Thánh Tông Quảng Nam

⇒ Bài thơ mang tên “Chiều tối” nhưng không kết thúc bằng bóng tối mà kết thúc bằng ánh sáng màu sắc rực rỡ. Chữ “hồng” chính là nhãn tự của bài thơ, thu được cả linh hồn, sức sống của toàn bài. Cả bức tranh bừng sáng bởi chữ “hồng”.

III. Tổng kết:

Bài thơ “Chiều tối” cho thấy tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống,‎ chí vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh. Bài thơ đậm sác thái cổ điển mà hiện đại.

  • Phân tích sự hài hoà giữa bút pháp cổ điển với bút pháp hiện đại trong thơ Hồ Chí Minh trong bài thơ “Mộ” (Chiều tối)

Theo Thegioivanmau.com