Kỹ Năng đọc sách

Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Làm Bài Văn Nghị Luận Chuẩn Xác Điểm Cao

Ngoài thể loại văn biểu cảm thì cách làm bài văn nghị luận xã hộilà kiến thức quan trọng trong chương trình ngữ văn lớp 7. Trong bài viết ngày hôm nay, chúng ta tìm hiểu thể loại này với các nội dung như văn nghị luận là gì, đặc điểm và phương pháp làm bài văn nghị luận. Kiến thức ngữ văn 7 quan trọng. Mình sẽ phân tích kĩ về văn nghị luận để các bạn có thể hiểu rõ về nó. Dưới đây là cách làm bài văn nghị luận xã hội:

Văn nghị luận xã hội là gì?
Bàn về một vấn đề, một hiện tượng đời sống, các tư tưởng hay một tác phẩm văn học bằng việc đưa ra các luận điểm, luận chứng, luận cứ để lập luận và chứng minh cho vấn đề nêu ra được sáng tỏ người ta gọi đó là văn nghị luận.

cách làm bài văn nghị luận xã hội
Một bài văn nghị luận có tính thuyết phục phải đưa ra đầy đủ các luận điểm, luận cứ và có ví dụ minh chứng cho luận điểm đã nêu. Văn nghị luận chia thành nghị luận xã hội và nghị luận văn học.Nghị luận xã hội là một thể loại văn học bàn về các vấn đề trong xã hội, chính trị, đạo đức và đời sống. Các đề tài của văn nghị luận xã hội hết sức phong phú, nó bao gồm các vấn đề về tư tưởng, đao lý, các sự việc, hiện tượng tốt- xấu, tích cực- tiêu cực trong cuộc sống thường ngày, đặc biệt là các vấn đề mang tính cấp bách, thời sự như các vấn đề về thiên nhiên, khí hậu, môi trường, các vấn đề hội nhập, toàn cầu hóa. Điều này có nghĩa là ngoại trừ các bài nghị luận văn học ( thể loại văn học với đối tượng là các tác phẩm văn học và các tác giả) thì các thể loại văn bản viết khác đều có khả năng là dạng văn nghị luận xã hội, chính trị.

Nghị luận xã hội có hai dạng bài đó là: Nghị luận về tư tưởng đạo lý và nghị luận về một hiện tượng đời sống.

Đặc điểm văn nghị luận xã hội
Khi nhắc tới một bài văn nghị luận là ta nhắc tới tính thuyết phục và chặt chẽ trong hệ thống các luận điểm, luận cứ và cách lập luận hay các ví dụ để chứng minh cho luận điểm đã nêu ra.

– Luận điểm là những quan điểm được nêu ra để bảo vệ cho vấn đề cần chứng minh. Luận điểm bao gồm ý kiến, tư tưởng của người viết, người nói nhưng vẫn phải đảm bảo tính khách quan, chân thực. Luận cứ thường trả lời cho câu hỏi Tại sao? Như thế nào? cộng với luận điểm đã nêu.

– Luận cứ: để làm sáng tỏ cho luận điểm được nêu ra thì hệ thống các luận cứ là những lý lẽ, dẫn chứng cụ thể để bảo vệ cho luận điểm đó. Lý lẽ phải rõ ràng, dẫn chứng phải xác thực, tiêu biểu để thuyết phục được dễ dàng hơn.

– Cách lập luận là trình tự lập luận của người viết bằng hệ thống luận điểm, luận cứ và các dẫn chứng cụ thể tạo thành một chỉnh thể thống nhất. Cách lập luận phải chặt chẽ, xuyên suốt một vấn đề, không được lập luận hời hợt làm tăng tính mâu thuẫn trong hệ thống các luận điểm.

Cấu trúc bài văn nghị luận xã hội
Mở bài: Đặt vấn đề cần chứng minh bằng cách giới thiệu về tầm quan trọng cũng như tính cấp thiết của vấn đề

Thân bài: Chứng minh vấn đề nêu ra bằng hệ thống các luận điểm và luận cứ khách quan, chính xác.

+ Luận điểm 1: Các luận cứ và dẫn chứng làm sáng tỏ luận điểm 1

+ Luận điểm 2: Các luận cứ và dẫn chứng làm sáng tỏ luận điểm 2

+ Luận điểm 3: Các luận cứ và dẫn chứng làm sáng tỏ luận điểm 3

…Luận điểm n

Kết bài:

– Khẳng định lại tính đúng đắn của vấn đề hay tầm quan trọng của vấn đề

– Mở rộng: Nêu ra bài học và đánh giá (Nếu có)

Các phương pháp luận:

Một bài văn nghị luận đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ các phương pháp luận để tăng tính thuyết phục cho vấn đề cần chứng minh. Thường thì người ta sẽ sử dụng các phương pháp luận sau đây:

– Phương pháp giới thiệu: Đây là phương pháp hay sử dụng để giới thiệu khái quát về vấn đề được nêu ra hay các luận điểm để chứng minh cho vấn đề.

– Phương pháp giải thích: Giải thích các từ, câu, nghĩa đen, nghĩa bóng (đối với bài nghị luận về nhận định); nêu ra các nguyên nhân, lý do dẫn đến vấn đề cấp thiết (đối với bài nghị luận về hiện tượng đời sống)

– Phương pháp phân tích: tiến hành phân tích các mặt của vấn đề bằng cách đưa ra luận điểm và các luận cứ làm sáng tỏ cho luận điểm. Đây là phương pháp chủ yếu trong một bài văn nghị luận.

– Phương pháp chứng minh: Chứng minh tính đúng đắn của vấn đề bằng các luận điểm và luận cứ. Đặc biệt là phải nêu ra được các dẫn chứng cụ thể. Phương pháp này hay sử dụng trong các bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý.

– Phương pháp so sánh: so sánh các hiện tượng tương ứng hoặc cùng hiện tượng nhưng ở các quốc gia khác nhau (NL về hiện tượng, đời sống), so sánh với các tác phẩm cùng đề tài (NL về tác phẩm văn học) để thấy rõ tính đúng đắn và hợp lý của vấn đề.

– Phương pháp tổng hợp: tổng hợp lại tất cả các lý lẽ đã nêu ra hay nói cách khác từ từ cái riêng đã phân tích đi đến cái chung. Phương pháp sử dụng đế kết đoạn, kết thúc vấn đề trong bài.

Một số cách làm các bài văn nghị luận xã hội
1. Nghị luận về một hiện tượng đời sống
1.1: Cơ sở về kiểu bài nghị luận về một sự việc hiện tượng đời sống

-Lối sống của học sinh bắt đầu từ nhận thức về từng sự việc trong đời sống hàng ngày như: một vụ cãi lộn, một vụ đánh nhau, nói tục chửi bậy, thói ăn quà vặt, xả rác bừa bãi,… các sự việc hiện tượng như thế học sinh nhìn thấy hàng ngày ở xung quanh chúng ta nhưng chúng ta ít có dịp suy nghĩ, phân tích, đánh giá về mặt đúng sai, lợi- hại, tốt- xấu. Kiểu bài này từ một hiện thực trong đời sống để chúng ta viết thành văn nghị luận nêu lên những nhận xét, đánh giá của bản thân về sự vật, hiện tượng.

1.2: Khái niệm, đặc điểm, yêu cầu của kiểu bài

-Khái niệm: là bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, vấn đề đó đáng khen, đáng chê hay vấn đề đáng suy nghĩ.

-Đặc điểm: Xuất phát từ một sự việc, hiện tượng có thật trong đời sống hàng ngày mà chúng ta nhìn thấy, nghe thấy hoặc tham gia rồi mới rút ra nhận xét, đánh giá mang tính khái quát.

-Yêu cầu: Trong quá trình phân tích phải chỉ ra những vấn đề có thật, không nói quá

1.3: Cách làm bài văn nghị luận: 4 bước

1.4: Bố cục của bài

Mở bài: Giới thiệu sự việc, hiện tượng cần bàn luận( nêu luận điểm tổng quát)

Thân bài: – Gợi tên sự việc, hiện tượng cần bàn luận ( giải thích)

-Chỉ ra biểu hiện cụ thể của sự vật, hiện tượng cần bàn luận

-Chỉ ra nguyên nhân của sự việc, hiện tượng

-Chỉ ra mặt lợi, mặt hại, tốt- xấu của sự việc, hiện tượng

-Biện pháp khắc phục và bày tỏ ý kiến cá nhân

Kết bài: Khẳng định lại vấn đề cần bàn luận, liên hệ bản thân.

2. Nghị luận xã hội về một tư tưởng đạo lý
Là bàn luận về các tư tưởng, đạo lý trong cuộc sống bao gồm cả tư tưởng, đạo lý tốt hoặc xấu.

Cách làm:

NL về tư tưởng đạo lý tốt:

MB: Giới thiệu về tư tưởng tốt và khẳng định tính đúng đắn của vấn đề

TB: – Giải thích (nếu có)

– Chứng minh tính đúng đắn của vấn đề: Nêu lên các luận điểm và luận cứ,

+ Trả lời câu hỏi: tại sao + luận điểm

+ Dẫn chứng cho mỗi luận cứ

– Phê phán một số bộ phận đi ngược lại đạo lý và đưa ra lời khuyên.

– Mở rộng: nêu mặt trái của vấn đề để nhìn nhận một cách toàn diện hơn

KB: – Khẳng định lại tính đúng đắn của vấn đề

– Đánh giá và nêu bài học (nếu có)

NL về tư tưởng, đạo lý xấu

MB: Giới thiệu tư tưởng đạo lý xấu, đưa ra quan điểm phản bác tư tưởng

TB: – Giải thích (nếu có)

– Phân tích mặt hại của tư tưởng: đưa ra các luận điểm , luận cứ và dẫn chứng

– Phê phán những người đang theo tu tưởng này và đưa ra lời khuyên

– Mở rộng: Đặt ở khía cạnh khác tư tưởng có xấu hay không?

KB: – Khẳng định lại quan điểm sai lệch của vấn đề

Đánh giá và đưa ra bài học (nếu có)

Vai trò của văn nghị luận xã hội
Việc xếp nghị luận xã hội là một dạng văn bản quan trọng nhất không thể thiếu trong chương trình giáo dục văn học bậc phổ thông đã nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục học sinh. Trước hết, mục đích của bài văn nghị luận xã hội là đưa ra bàn bạc, làm rõ những mặt tích cực- tiêu cực, đúng-sai, tốt-xấu trong xã hội với mục đích tuyên truyền, kêu gọi mọi người đứng ra giải quyết các vấn đề bất công trong xã hội, vì vậy bài văn nghị luận xã hội góp phần giáo dục đạo đức cho học sinh, giáo dục học sinh về ý thức xây dựng lối sống công bằng, văn minh, thông qua việc thể hiện tư tưởng, quan điểm, cách nhìn nhận, đánh giá với vấn đề.Ngoài ra, bài văn nghị luận xã hội giáo dục cho học sinh cách hình thành tư duy hợp lý, khoa học, biết cách bày tỏ cách quan điểm, tư tưởng của mình một các rành mạch, rõ ràng, biết cách tìm hiểu, khám phá và xác định chân lý trong cuộc sống.

Bài văn nghị luận xã hội có vai trò không nhỏ trong việc giáo dục, hình thành nhân cách, phát triển tư duy cho học sinh, vì vậy việc rèn luyện, bồi dưỡng các kỹ năng trong việc làm văn nghị luận xã hội là rất cần thiết và quan trọng đối với việc giáo dục văn học phổ thông.

3. Nghị luận văn học
Hãy làm theo dàn ý sau

I. MỞ BÀI

II. THÂN BÀI

Khái quát
Nội dung

2.1. Khái quát sơ lược chung về nhân vật.

2.2. Cảm nhận hình ảnh nhân vật qua chi tiết 

2.2.1 Cảm nhận hình ảnh

Hoàn cảnh dẫn đến chi tiết đó

Phân tích hành động của nhân vật

Nhận xét

2.2.2. Cảm nhận hình ảnh Hoàn cảnh dẫn đến chi tiết đó

Phân tích hành động của nhân vật

Nhận xét

2.3. Đánh giá, nhận xét hai hình ảnh

3. Nghệ thuật

III. KẾT BÀI

Vai trò của nghị luận văn học : Cung cấp cho chúng ta thêm những kiến thức về tác phẩm, tác giả có thể hiểu được những tinh hoa nghệ thuật trong chính những tác phẩm đó, từ đó giúp có thêm tình yêu với môn Ngữ Văn chứ không phải kiểu học chống đối, học vẹt, học để qua môn.

Trên đây là bài hướng dẫn chia sẽ cách làm bài văn nghị luận xã hội chính xác nhất, bạn đọc có thể tham khảo thêm tại website Học Dễ (hocde.vn).

Back to top button