Sách Hay Nên Đọc

[Một phút ngẩn tò te] Nhảm nhí về việc viết

Nhiều ngày nay, mình đặt bút nhưng không viết được chữ nào. Trong đầu lại luôn vảng vất việc phải viết đi, làm đi, đâm đầu đi. Thế là cuối cùng mình nghĩ đến chuyện tại sao không viết-về-chính-việc-viết? Mình không biết phải nói gì để giữ chân bạn ở lại lâu hơn với bài viết này, mà có lẽ mình cũng không nên làm thế. Nó chỉ là một vài phút trên mây trên gió của mình để nói về một việc mà mình rất thích làm mà thôi. Nhưng mình không làm điều này vì ai hay vì cái gì, mình viết là vì mình muốn như thế, vậy nên có thể bài viết này không dành cho bạn mà nó lại hoàn toàn dành cho mình – cho những năm tháng sau này, mình mở ra đọc lại.

Tại sao lại viết?
Viết là một trong những phương thức truyền đạt thông tin. Nhưng viết phức tạp hơn, cũng rườm rà và câu nệ hơn các hình thức giao tiếp thông thường. Trong một cuộc đối thoại trực tiếp, dường như bất kể lúc nào chúng ta cũng có thể phản hồi bằng lời nói ngay lập tức – kể cả là nói luyên thuyên cũng được. Nhưng mỗi khi bắt tay vào viết thì chỉ còn lại một mớ hỗn độn trong đầu, những câu từ lổn ngổn thiếu liên kết và những dấu chấm phẩy vô nghĩa.

Viết là hằng hà những đau khổ không thể kể hết. Đến những người giỏi nhất trong việc viết cũng sẽ phải đối mặt với việc cạn kiệt ý tưởng, bị rút cạn năng lượng, đau đầu nhức óc khi cân đo đong đếm từng từ, từng chữ. Một dấu xuống dòng lửng lơ, một dấu ba chấm bỏ ngỏ cũng là một ý nghĩ muốn truyền tải. Nhưng làm sao để những điều muốn nói đến với người đọc không bị sáo mòn, không trở thành giáo điều, không bị hiểu sai? Đó là những câu hỏi mà người cầm bút phải liên tục đi tìm câu trả lời.

Viết là mở ra cánh cửa của tất cả những trải nghiệm sống mà người viết đã trải qua. Vì thế mà mỗi sản phẩm đều mang đậm dấu ấn của mỗi người. Ăn cắp tri thức, chất xám của người khác đã là một điều tồi tệ, nhưng sẽ thế nào nếu như một ngày người ta chẳng còn có khả năng viết ra những suy nghĩ của chính mình? Để rồi đi “đánh cắp” cảm xúc, lời văn của người khác sau đó tô vẽ lên dưới lớp vỏ bọc trống rỗng. Văn chương vì thế mà trở thành những lời lẽ vô hồn, nhân bản từ người này tới kẻ khác.

Viết vì điều gì?
Viết đã là một việc chẳng dễ dàng nhưng nhiều khi nó còn dẫn đến nhiều hoài nghi. Mình viết vì điều gì? Đôi lúc cảm thấy những gì mình đang làm thật vô nghĩa và rồi tự chất vấn chính mình rằng liệu có ai thật sự dành thời gian để đọc những gì mình đã viết ra? Và nếu như chẳng ai quan tâm đến những điều đó, thì rốt cuộc là mình đang làm gì?

Nhưng nhu cầu viết chẳng bắt đầu từ việc tạo ấn tượng hay mong sự hồi đáp. Giữa thế giới vội vã mà người ta chỉ vui lòng khi đọc những mẩu tin vắn, giữa những cái lướt chuột thờ ơ, giữa những sự nửa vời và vài lời động viên khách sáo không thể trở thành động cơ để bắt đầu cho việc viết. Viết hơn tất cả là để thoả mãn nhu cầu của chính mình, nhu cầu được đối thoại trực tiếp với nội tâm, nhu cầu được kết nối cảm xúc, nhu cầu thấu hiểu và giãi bày.

Những lúc cuộc sống rơi vào bế tắc và hỗn loạn thì dường như thật khó để có thể nói ra mọi điều một cách rành mạch. Nhưng viết thì lại khác. Nó bắt người ta phải suy nghĩ về việc mình thật sự đang cảm thấy thế nào, nó bắt bản thân nhìn trực diện vào nỗi đau kể cả là có khó chấp nhận để rồi giãi bày nó bằng một thứ ngôn ngữ nhất định – ngôn ngữ của chính trái tim mình.

Với bạn viết có ý nghĩa gì? Với mình, viết là…
Những câu từ lủng củng, những cảm xúc phức tạp, những dấm chấm than bất lực, hay những dấu gạch nối kéo dài – là cả một phần quan trọng của cuộc đời mình. Nó như là cách thức duy nhất để mình giao tiếp với chính mình, ở bên cạnh mình dù ngày hôm ấy mình có xấu xa đến thế nào. Bởi vì tất cả những điều đó chỉ là của riêng mình, không ai có thể đánh cắp đi những cảm xúc của mình ngày hôm nay, ngay lúc này.

Với người chẳng ưa sự dài dòng có lẽ những sự bộc bạch đó lại là điều thật phiền phức khiến cho người khác thấy chán ghét. Mình đã từng muốn giấu đi những cảm xúc lảng vảng trong đầu, viết rồi xoá rất nhiều vì sợ rằng biết đâu chẳng ai quan tâm đến những điều đó? Nhưng những sự giằng co giữa việc làm hài lòng người khác lại đẩy mình xa khỏi bản thể của chính mình. Tại sao phải chối bỏ bản thân như thế, tại sao phải che đậy những cảm xúc tiêu cực của chính mình, tại sao những lúc mệt mỏi rã rời lại không thể hét toáng lên và tại sao không thể viết, nếu cảm thấy rất muốn viết?

Chẳng ai, hoặc ít nhất là mình không bao giờ muốn mang văn vẻ ra nói những lời đãi bôi, cũng không muốn tự nhận là một người giỏi viết lách. Mình có lẽ chỉ là một con bé có thật nhiều cảm xúc muốn giãi bày và thật nhiều tình yêu với tiếng Việt. Yêu tiếng Việt vì chỉ có cái thứ tiếng gắn bó với mình cả cuộc đời này mới khiến mình có những rung động mãnh liệt với từng trang sách, mới thấy sướng tê dại mỗi lần đọc một câu văn hay, mới có thể rơi nước mắt, khóc, cười, mếu máo… với mọi tác động xung quanh. Yêu tiếng Việt vì sự phong phú, lớp lang và “khó nhằn” của nó, vì có dành biết bao nhiêu thời gian chăng nữa cũng chẳng thể học hết được.

Tiếng Việt – bạn có yêu không?
Mà buồn thay, những người yêu nó lại đang ngày một thấy đau đáu hơn khi ngôn ngữ Tây, Tàu, “nửa nạc nửa mỡ” ngày càng xuất hiện nhiều hơn. Người ta vô tư đánh mất đi sự trong sáng của tiếng Việt để đổi lấy một sự sính ngoại tầm thường. Một câu nói với người Việt mà phải cho thêm những từ “thật Tây” mới gọi là sành điệu, tân thời. Trẻ con, người trưởng thành cứ vô tư nghĩ rằng “xoá mù chữ” là coi như đã giỏi tiếng Việt. Khi những điều sai được lặp lại liên tục như một lẽ đương nhiên, nó bỗng dưng được xã hội chấp nhận và bóp méo đi những giá trị thật sự.

Có buồn không khi một đứa trẻ 3 tuổi nói tiếng Anh “như gió” nhưng lại không hiểu được câu hỏi bằng tiếng Việt và trả lời bằng một giọng nói lơ lớ như một… người Tây? Chúng ta đang làm gì với trẻ con thế, với những đứa trẻ đáng ra nên có quyền được vui chơi? Chúng ta đang làm gì với chính tiếng nói của mình thế nếu không phải là đang xem thường và “giết” nó dần mòn?

Nếu bạn muốn viết, hãy cứ viết bất kì cái gì cũng được!
Sáng tạo ra chữ viết là một phát minh vĩ đại của lịch sử. Nó giúp con người ý thức được việc ghi chép lại những gì đã và đang diễn ra, nó giúp lưu giữ tri thức dưới dạng văn bản từ đó để lại một kho tàng vô giá. Đấy là sự lớn lao của chữ viết, và là lí do mà vì sao cần xoá mù chữ. Vậy nên sẽ thật đáng tiếc nếu bạn không-mù-chữ mà lại không-thích-đọc-chữ. Và cũng sẽ rất tiếc nếu bạn không-mù-chữ mà lại không-thích-viết-chữ.

Những gì bạn viết ngày hôm nay rồi sẽ trở thành “lịch sử” của ngày mai. Nó có thể chẳng phải là lịch sử vĩ đại của nhân loại, nhưng nó là những kí ức và cảm xúc mà chỉ ở chính thời điểm đó mới có thể cảm nhận hết được. Vậy nên lưu giữ những suy nghĩ của chính mình như một cuốn “lịch sử” về cuộc đời cũng là một điều rất đáng trải nghiêm. Để một ngày nhìn lại thấy mình đã trưởng thành và mạnh mẽ hơn nhờ những bài học và cả những cái tát đau đớn từ cuộc đời.

Sẽ chẳng có một lời khuyên nào cho sự bắt đầu, không có bí quyết nào để viết tốt hơn, không có thời điểm nào là thích hợp để viết. Đơn giản: hãy cứ viết thôi. Có thể hôm nay sẽ viết ra những điều vừa dở tệ, vừa nông cạn, vừa trẻ con để sau này mỗi lần đọc lại chỉ muốn tìm ngay một cái lỗ mà chui xuống. Nhưng nếu đã đi đến thời điểm gọi là “sau này” và nhìn về quá khứ thấy mình thật ngu ngốc , thì có nghĩa là bạn đã đi được một hành trình dài của sự tiến bộ không ngừng.

P.s: Giống như tất cả mọi lần, mình đều muốn nói một lời cảm ơn thật chân thành đến những người đã dành thời gian đọc hết tất cả những gì mình viết ra, kể cả khi nó có nhảm nhí đến thế nào. Một lời cảm ơn không nói hết được tấm lòng mình. Mình nhận ra rằng có lẽ mình không chỉ viết trong cô độc, và cũng chẳng nên cô độc như thế. Mình hạnh phúc khi có các bạn bên cạnh, thỉnh thoảng dành cho mình những lời khen có cánh (dù mình rất hay nghi ngờ rằng mình có xứng đáng không) nhưng từng đó cũng đủ để mình muốn viết hơn mỗi ngày. Mình không còn ngại sống với bản thể thật nhất của chính mình nữa. Dù là hành trình này ngắn hay dài, các bạn còn kiên nhẫn ở bên mình nữa hay không thì mình cũng đã rất may mắn được đồng hành với các bạn trên một đoạn đường. Với mình, không gì quý hơn thế.

Back to top button